س : 12 - آيا محكمه مىتواند پدر و مادر ممتنع از حضانت را مجبور نمايد كه به حقّ الحضانة عمل نمايند ؟ ج - صرف حقّ الحضانة در آن مقدار كه فقط حقّ من له الحضانة است قابل إلزام و إجبار نيست ، بلكه صاحب حقّ مىتواند از حقّ خود بگذرد و از حضانت صرف نظر نمايد ، ولى نسبت به حقّ فرزند ( در تر و خشك كردن وى و در تربيت و نگهدارى و حفظ او ) اگر من عليه الحق امتناع ورزد حاكم شرع مىتواند او را إلزام به رعايت حقّ فرزند نمايد . س 13 - اگر عمل به حقّ الحضانه مستلزم عسر و حرج فوق العاده باشد ، مثل اينكه گرفتن فرزند از مادر بعد از دو سال و ردّ به پدر باعث مشقّت غير قابل تحمّل براى مادر باشد ( كه اين مشقّت اضافه بر أصل مشقّت فراق است كه معمولا متوجّه مادر مىشود ) و يا عمل به حقّ الحضانة باعث فساد و انحراف اخلاقى و تربيتى باشد و كودك را در معرض فساد قرار دهد ، در اين دو صورت آيا باز حقّ حضانت ثابت است يا به علّت حرج و فساد ، ساقط مىشود ؟ ج - در صورت دوّم كه كودك در معرض فساد دينى يا اخلاقى قرار مىگيرد پدر صلاحيّت حضانت را مادام كه چنين است ندارد ، و در صورت أوّل كه مشقّت ، غير قابل تحمّل براى مادر است پدر نبايد فرزند را از مادر جدا كند . س 14 - چه مىفرمائيد در مورد ولايت پدر نسبت به فرزند صغير خود ( پسر بچّه بيش از دو سال ) آيا به حدّى است كه در صورت تشخيص ضرر از